ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾರ್ಗವಾದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ (Strait of Hormuz) ಈಗ ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇರಾನ್ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಈ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಇರಾನ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಂದ್ ಮಾಡಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಶೇ. 20-30 ರಷ್ಟು ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸಂಚಾರ ನಡೆಯುವ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವುದು ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದೆ.
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಮನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಇರಾಕ್, ಕುವೈತ್, ಯುಎಇ ಮತ್ತು ಕತಾರ್ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ರಫ್ತುದಾರರು ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇರಾನ್ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಡ್ರೋನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತಡೆ ಒಡ್ಡಿದೆ.
ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳತ್ತ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಓಟ:
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಾಗಿ ತೈಲ ರಫ್ತುದಾರರು ಈಗ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳ (Bypass Routes) ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ:
- ಪೈಪ್ಲೈನ್ಗಳ ಬಳಕೆ: ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ತನ್ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದ (Red Sea) ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ತೈಲವನ್ನು ಪಂಪ್ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ‘ಈಸ್ಟ್-ವೆಸ್ಟ್’ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ.
- ಯುಎಇ ಪರ್ಯಾಯ: ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ತನ್ನ ತೈಲವನ್ನು ಫುಜೈರಾ (Fujairah) ಬಂದರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಬಳಸದ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದೆ.
- ಕತಾರ್ ಅನಿಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಆದರೆ, ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ (LNG) ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಕತಾರ್ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಮಾರ್ಗಗಳಿಲ್ಲದೆ ತೀವ್ರ ಸಂಕಷ್ಟ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ಇರಾನ್ನ ‘ಶಾಡೋ ಫ್ಲೀಟ್’ ತಂತ್ರ:
ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ತೈಲ ಹಡಗುಗಳು ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇರಾನ್ನ ತೈಲ ಮಾತ್ರ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಾಯಿಟರ್ಸ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾನ್ ತನ್ನ ‘ಶಾಡೋ ಫ್ಲೀಟ್’ (Shadow Fleet – ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗದ ಹಡಗುಗಳು) ಮೂಲಕ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲೇ ತನ್ನ ತೈಲವನ್ನು ಚೀನಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಣಾಮ:
- ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ: ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗೆ $100 ದಾಟಿದ್ದು, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಏರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
- ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ: ಕೇವಲ ತೈಲವಲ್ಲದೆ, ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪೂರೈಕೆಗೂ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಕೇವಲ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆಮದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ. ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಶಾಂತಿಯುತ ಸಂಧಾನವೊಂದೇ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಕುಸಿಯದಂತೆ ತಡೆಯಬಲ್ಲ ಏಕೈಕ ದಾರಿ.
ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ: ರಾಯಿಟರ್ಸ್ (Reuters) ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವರದಿ.