ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಗ್ಗಿ, ಝೊಮ್ಯಾಟೋ, ಅಮೆಜಾನ್ ಮತ್ತು ಓಲಾ ಅಂತಹ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ‘ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ’ (Gig Workers) ಸಂಖ್ಯೆ ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ (ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ) ಮಸೂದೆ’ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೇಲೆ ‘ಕಲ್ಯಾಣ ಶುಲ್ಕ’ (Welfare Fee) ವಿಧಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಶುಲ್ಕದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ.
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪತ್ರ:
‘ದಿ ಹಿಂದೂ’ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಫಿಕ್ಕಿ (FICCI), ನಾಸ್ಕಾಂ (NASSCOM) ಮತ್ತು ಅಸೋಚಾಂ (ASSOCHAM) ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿವೆ. ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹವಾದರೂ, ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಕೊರತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಅವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿವೆ. ಈ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯು ವ್ಯವಹಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಇವರ ವಾದ.
ಪ್ರಮುಖ ಗೊಂದಲಗಳು ಯಾವುವು?
- ಶುಲ್ಕದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ: ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿನ (Transaction) ಮೇಲೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಆರ್ಡರ್ನ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಶುಲ್ಕದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲ.
- ದ್ವಿಗುಣ ತೆರಿಗೆಯ ಭೀತಿ: ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳು ವಿವಿಧ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದು ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಗಲಿದೆ.
- ಕಾರ್ಮಿಕರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಯಾರು ‘ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು’ ಮತ್ತು ಯಾರು ‘ಸ್ವತಂತ್ರ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು’ ಎಂಬುದರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಗೊಂದಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಮಸೂದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಉದ್ಯಮಗಳ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮ:
ಬೆಂಗಳೂರು ಭಾರತದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅತಿಯಾದ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು ಹೊಸ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳು ಈ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದರೆ, ಆನ್ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳ ದರ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು:
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಯಾವುದೇ ವಿಮೆ ಅಥವಾ ಪಿಂಚಣಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಅಪಘಾತ ವಿಮೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಸಮರ್ಪಿತ ನಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಂತರ ಈ ರೀತಿಯ ಕಾನೂನು ತರುತ್ತಿರುವ ಎರಡನೇ ರಾಜ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕವಾಗಿದೆ.
ಪರಿಹಾರದ ಹಾದಿ:
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ:
- ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ (Stakeholders) ಸಮಗ್ರ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಬೇಕು.
- ಶುಲ್ಕದ ಪ್ರಮಾಣವು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಬೇಕು (Business-friendly).
- ನಿಧಿಯ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಗತಿ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕ. ಸರ್ಕಾರವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿ, ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ತಂದರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಮಸೂದೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಎನ್ನುವುದು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊರೆಯಾಗದೆ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಬದಲಾಗಲಿ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರ ಆಶಯ.
ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ (Source): ಈ ಲೇಖನವು ‘ದಿ ಹಿಂದೂ’ (The Hindu) ವರದಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.