ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ (WTO) ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕ್ಯಾಮರೂನ್ನ ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ WTOನ 14ನೇ ಸಚಿವ ಮಟ್ಟದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ (MC14), ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವ ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಧಾರಗಳೇ ಶಕ್ತಿ
ಸಮ್ಮೇಳನದ ಎರಡನೇ ದಿನದಂದು ಮಾತನಾಡಿದ ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್, “ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು WTOನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವು ತನಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಂತೆ ಎಂದು ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.
ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಂದು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ
ಭಾರತವು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ (Food Security), ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಸ್ತಾನು (Public Stockholding – PSH) ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚೆಗೆ ತರುವ ಮೊದಲು, ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ಹಳೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವಾಗಿದೆ.
ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪುನಶ್ಚೇತನ
ಪ್ರಸ್ತುತ WTOನ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (Dispute Settlement System) ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳು ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮುಂದೆ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿವೆ. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗೋಯಲ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.
ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಡೆತಡೆ ಬೇಡ
ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಸೇಡಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಭಾರತ ವಿರೋಧಿಸಿದೆ. ಬದಲಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆಗೆ (Capacity Building) ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಭಾರತ ಕರೆ ನೀಡಿದೆ.
ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳು
ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಡುವೆ ಸಚಿವ ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ ಅವರು ಅಮೆರಿಕ, ಚೀನಾ, ಕೊರಿಯಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ಕೆನಡಾ, ಮೊರಾಕ್ಕೊ ಮತ್ತು ಓಮನ್ ದೇಶಗಳ ಸಚಿವರೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಕೇವಲ WTO ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಆಯಾ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.
ತೀರ್ಮಾನ
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೇವಲ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪರವಾಗಿರದೆ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾನುಮತದ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು.