ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ: ಇರಾನ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯೂಹವನ್ನು

ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ (Strait of Hormuz) ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ. ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಈ ಕಿರಿದಾದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕವೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (Strategic Defence) ಅಂದಾಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಗುಪ್ತಚರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವರದಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.

ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?

ಅಮೆರಿಕದ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾನ್ ಕೇವಲ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅದು “ಅಸಮಾನ ಯುದ್ಧ” (Asymmetric Warfare) ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಣ್ಣ ವೇಗದ ಬೋಟ್‌ಗಳು, ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ಮೈನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಸಾಗಾಟವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇರಾನ್ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಅಮೆರಿಕದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ತಪ್ಪಿದ್ದೆಲ್ಲಿ?

ಅಮೆರಿಕವು ಇರಾನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಹೇರಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಅದರ ಸೇನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಈ ಹಿಂದೆ ಭಾವಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಒಂದು ‘ಅಜೇಯ ಕೋಟೆ’ಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ. “ಅಮೆರಿಕದ ಬೃಹತ್ ಯುದ್ಧ ನೌಕೆಗಳು ಈ ಕಿರಿದಾದ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಮಾರಕವಾದ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತುತ್ತಾಗಬಹುದು” ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಪೆಂಟಗನ್ ಸರಿಯಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ:

ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯು ಇರಾನ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸೇನಾ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯವೂ ಹೌದು. ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಇರಾನ್ ಒಂದು ವಾರ ಕಾಲ ಮುಚ್ಚಿದರೂ ಸಹ, ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ 200 ಡಾಲರ್ ದಾಟಬಹುದು. ಇದು ಭಾರತದಂತಹ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಕಾಯುವುದು ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

ಇರಾನ್‌ನ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಪವರ್:

ಇರಾನ್ ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಂದ ತನ್ನ ‘ಕೋಸ್ಟಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್’ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಲಾಂಚರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಸಂಧಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಗುಪ್ತ ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳು ಇರಾನ್‌ನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕ ಈಗ ತನ್ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ:

ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಘರ್ಷವು ಕೇವಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧವಲ್ಲ, ಅದು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತದ ಹೋರಾಟವೂ ಹೌದು. ಇರಾನ್‌ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿರುವುದು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ದುಬಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಶಮನವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪಾಲಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಾಗುವ ಆತಂಕವಿದೆ.

ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ (Source): ಈ ಲೇಖನವು ‘ANI News’ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.