ಮಾನವ ಸ್ವಭಾವವೇ ಅಂತಹದ್ದು; ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದು ನಮ್ಮ ಸಹಜ ಗುಣ. ಆದರೆ, ಇಂದು ಈ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಹಂಬಲವು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ (Social Media) ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಒಂದು ಫೋಟೋಗೆ ಬರುವ ‘ಲೈಕ್ಸ್’ ಅಥವಾ ಒಂದು ವಿಡಿಯೋಗೆ ಸಿಗುವ ‘ವ್ಯೂಸ್’ ಇಂದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮಾನದಂಡಗಳಾಗಿವೆ.
ಅತೃಪ್ತಿಯ ಮೂಲ ಯಾವುದು?
ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ‘ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಾಣಿ’ ಎಂಬಂತೆ ನೋಡುವ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಯುವಜನತೆ ಈ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಗಮನಕ್ಕಾಗಿ (Attention) ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳೇನು?
- ಕುಟುಂಬದ ಒಡನಾಟದ ಕೊರತೆ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿ ಸಿಗಬೇಕಾದ ನೈಜ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ, ಜನರು ಅದನ್ನು ಅಪರಿಚಿತರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಲು ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
- ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಾಮೋಹ (Self-obsession): ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿ ‘ವಾಹ್’ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂಬಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾರ್ಥಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡ: ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರು ಅಥವಾ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅದ್ದೂರಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಠವು ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಂಘರ್ಷ
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ತಮ್ಮ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವನ ಈ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಈ ಮಾಯಾಜಾಲಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಫಿಲ್ಟರ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮುಖಗಳು ಮತ್ತು ಸದಾ ಸುಖಮಯವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುವ ಜೀವನ ಶೈಲಿಗಳು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಬಹಳ ದೂರವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯದ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ ಈ ‘ಫ್ಯಾಂಟಸಿ’ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ನಂಬಿ, ತಮ್ಮ ನೈಜ ಜೀವನವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇದು ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಏನಾಗಬಹುದು?
ನಾವು ವಾಸ್ತವದಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು ಕೇವಲ ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡರೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಶೂನ್ಯತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಣ್ಣದ ಬದುಕಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಗಳ ಗಾಢತೆ ಮಾಯವಾಗಬಹುದು. ಇದು ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ‘ಸತ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ಕಲ್ಪನೆ’ಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಮರೆತುಹೋಗಬಹುದು.
ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬಹುದು?
ಈ ‘ದೈತ್ಯ’ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೇನಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ನಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಶುರುವಾಗಬೇಕು.
- ನೈಜ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿ: ಫೋನ್ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಖತಃ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ.
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಡಿಟಾಕ್ಸ್ (Digital Detox): ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಅಥವಾ ದಿನದ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಿ.
- ವಾಸ್ತವದ ಅರಿವು: ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯವಲ್ಲ ಎಂಬ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಬೇಕು.
- ಸ್ವಯಂ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ: ನಮ್ಮ ಬೆಲೆ ಲೈಕ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಅರಿಯಬೇಕು.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಮೆಚ್ಚುಗೆಯು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಗುರಿಯಾಗಬಾರದು. ನಾವು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಯಾಜಾಲವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕಲಿತಾಗ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯ.