image credit Pinterest
ನದಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹರಿಯುವ ನೀರಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಜೀವಸೆಲೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಾದ ಕಾವೇರಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ತುಂಗಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತಾರು ನದಿಗಳು ವಿಷಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಕಲುಷಿತಗೊಂಡಿವೆ. ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ಯ ಈ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನವು ನಮ್ಮ ನದಿಗಳ ಸದ್ಯದ ಶೋಚನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿದೆ.
ನದಿಗಳು ಮಲೀನಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೇನು?
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನದಿಗಳ ಈ ದುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ:
- ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ: ನಗರಗಳ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಕೊಳಚೆ ನೀರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನದಿಗಳಿಗೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ನಗರಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರು ವೃಷಭಾವತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ‘ಚರಂಡಿ’ಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.
- ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಷತ್ಯಾಜ್ಯ: ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಸಾಯನಿಕಯುಕ್ತ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಶುದ್ಧೀಕರಣವಿಲ್ಲದೆ ನದಿಗಳಿಗೆ ಹರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಜಲಚರಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ವಿಷತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
- ಕೃಷಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು: ಅತಿಯಾದ ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆತಂಕಕಾರಿ ಮುಖ:
- ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (CPCB) ಗುರುತಿಸಿರುವಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕದ 15ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನದಿ ಪಾತ್ರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಲುಷಿತಗೊಂಡಿವೆ.
- ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟ (Dissolved Oxygen) ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಜಲಚರಗಳಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.
- ಅರ್ಕಾವತಿಯಂತಹ ನದಿಗಳು ಈಗ ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ನದಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅವು ವಿಷದ ತೊರೆಗಳಾಗಿವೆ.
ನದಿ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಭೀಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು:
- ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಭಾವ: ಕಲುಷಿತ ನೀರಿನಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಚರ್ಮವ್ಯಾಧಿ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಕಿಡ್ನಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
- ಕೃಷಿ ನಾಶ: ವಿಷಕಾರಿ ನೀರಿನಿಂದ ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.
- ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಹಾನಿ: ನದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮೀನು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಚರಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಇಡೀ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಪಾಯ ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ.
ಮುಂದಿರುವ ದಾರಿ ಏನು?
ನದಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರೂ ಕೈಜೋಡಿಸಬೇಕಿದೆ:
- ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಾನೂನು: ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ದಂಡ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ರದ್ದತಿಯಂತಹ ಕ್ರಮಗಳು ಜರುಗಬೇಕು.
- ತ್ಯಾಜ್ಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕಗಳು (STP): ಪ್ರತಿ ನಗರದ ಕೊಳಚೆ ನೀರನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವ ಮುನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಬೇಕು.
- ನದಿ ಪುನಶ್ಚೇತನ: ನದಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ಮರಳುಗಾರಿಕೆ ತಡೆದು, ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ನದಿಗಳು ಬತ್ತಿಹೋದರೆ ಅಥವಾ ವಿಷವಾದರೆ ನವನಾಗರಿಕತೆ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ನಾವು ಈಗಲೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಒಂದು ಹನಿ ಶುದ್ಧ ನೀರೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನದಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಲಿ.
ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ: ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಎಕ್ಸ್ಪ್ಲೇನರ್.