ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ದೇವರುಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಕೆ.ಆರ್. ನಗರ ತಾಲೂಕಿನ ಕಾವೇರಿ ನದಿ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಪ್ಪಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ರಾಚಪ್ಪಾಜಿ ಪರಂಪರೆಯ ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ತಾಣ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ‘ಕಪ್ಪಡಿ ಜಾತ್ರೆ’ಯು ಈ ಬಾರಿ ಸುಮಾರು 26 ದಿನಗಳ ಸಂಭ್ರಮದ ನಂತರ ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡಿದೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟವಾದ ‘ಮಹಾ ಮಾದಲಿ ಸೇವೆ’ಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಪುನೀತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮಹಾ ಮಾದಲಿ ಸೇವೆಯ ವಿಶೇಷತೆ:
ಜಾತ್ರೆಯ ಕೊನೆಯ ದಿನ ನಡೆಯುವ ಈ ‘ಮಹಾ ಮಾದಲಿ ಸೇವೆ’ಯು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು. ರವೆ, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸುವ ‘ಮಾದಲಿ’ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಎಡೆಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದ್ದು, ಭಕ್ತರು ಮುಗಿಬಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ತಮ್ಮ ಊರುಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಇರಿಸುವುದರಿಂದ ಸುಖ-ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಜನರ ಅಚಲ ವಿಶ್ವಾಸ.
ನೀಲಗಾರರ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಕಂಡಾಯ ಪೂಜೆ:
ಕಪ್ಪಡಿ ಜಾತ್ರೆಯು ನೀಲಗಾರರ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಾಚಪ್ಪಾಜಿ, ಚನ್ನಾಜಮ್ಮ ಅವರ ಗದ್ದಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ದಪ್ಪಾಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ‘ಕಂಡಾಯ ಪೂಜೆ’ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ನೀಲಗಾರರು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕಂಡಾಯಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗುವ ದೃಶ್ಯ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಮಂಡ್ಯ, ಚಾಮರಾಜನಗರ ಮತ್ತು ರಾಮನಗರದಿಂದಲೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಹರಿದು ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಜಾತ್ರೆಯ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಭೋಜನ ಸಂಪ್ರದಾಯ:
ಕಪ್ಪಡಿ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಉರಿಗದ್ದಿಗೆಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ, ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲೇ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಅಡುಗೆ ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಪಂಕ್ತಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರ ದಾಸೋಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಾರಿ ಭಕ್ತರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಬಂದೋಬಸ್ತ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಕ್ಷೇತ್ರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಸುಮಾರು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯರಾದ ರಾಚಪ್ಪಾಜಿ ಮತ್ತು ಚನ್ನಾಜಮ್ಮ ಐಕ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಗದ್ದಿಗೆಗಳು ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಶೈಲಿಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ದೀನ ದಲಿತರ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತರ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಮಹಾ ಮಾದಲಿ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡ ಕಪ್ಪಡಿ ಜಾತ್ರೆಯು ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಶ್ರೀಕಂಠ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ರಾಜೇ ಅರಸ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿವೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯ ಈ ಜಾತ್ರೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಲ್ಲ, ಅದು ನಾಡಿನ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ (Source): ಈ ಲೇಖನವು ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.