ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ವೃಷಭಾವತಿ ನದಿ ಇಂದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಚರಂಡಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ. ಈ ನದಿಯ ನೀರು ಹರಿದು ಸೇರುವ ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೈರಮಂಗಲ ಜಲಾಶಯವು ದಶಕಗಳಿಂದ ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋಗಿದೆ. ಈ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು 391 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ನದಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯದ “ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳನ್ನು” ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
391 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಯೋಜನೆ ಏನು?
ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಹೂಳನ್ನು (Silt) ತೆಗೆಯುವುದು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬೈರಮಂಗಲ ಜಲಾಶಯವು ಸುಮಾರು 4,000 ಎಕರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೂಳು ತೆಗೆಯುವುದರಿಂದ ಜಲಾಶಯದ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆರೆಯ ಅಂದವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ.
ತಜ್ಞರ ಕಳವಳ: ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನು?
‘ದಿ ಹಿಂದೂ’ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ವೃಷಭಾವತಿ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಬೈರಮಂಗಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಿದೆ.
- ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ: ಪೀಣ್ಯ, ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಬಿಡದಿಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ಭಾರ ಲೋಹಗಳು (Heavy Metals) ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಿವೆ.
- ಕೊಳಚೆ ನೀರು: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶೇ. 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಳಚೆ ನೀರು ಸರಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಕೊಳೆಯನ್ನು ತಡೆಯದಿದ್ದರೆ, 391 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ ಜಲಾಶಯ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಮಲಿನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ರೈತರ ಮತ್ತು ಜನರ ಬವಣೆ:
ಬೈರಮಂಗಲದ ವಿಷಕಾರಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಯೇ ಈಗ ರೈತರು ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮೇವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸೀಸ (Lead), ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮಿಯಂನಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಜನರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದು, ಕಿಡ್ನಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜಲಾಶಯದ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಯೋಜನೆಯು ಕೇವಲ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೆಲಸವಾಗದೆ, ಜನರ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
ಪರಿಹಾರದ ಹಾದಿ:
ಯೋಜನೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ:
- STP ಗಳ ಆಧುನೀಕರಣ: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು (STP) ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು.
- ಶೂನ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀತಿ: ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡದಂತೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು (Zero Liquid Discharge).
- ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣ: ನದಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು (Wetlands) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬೇಕು.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಬೈರಮಂಗಲ ಜಲಾಶಯದ ಪುನಶ್ಚೇತನವು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ಹೆಜ್ಜೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಕಣ್ಣೊರೆಿಸುವ ತಂತ್ರವಾಗಬಾರದು. 391 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣವು ಸದುಪಯೋಗವಾಗಬೇಕಾದರೆ, ವೃಷಭಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಲಿ. ನದಿ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬೈರಮಂಗಲ ಜಲಾಶಯವು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ (Source): ಈ ಲೇಖನವು ‘ದಿ ಹಿಂದೂ’ (The Hindu) ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಶೇಷ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.